Wstęp

Coraz częściej we współczesnym świecie mówi się o przemocy i dyskryminacji. Pomimo tego jednak wiele osób wciąż nie potrafi jednoznacznie rozpoznać, kiedy przekraczane są granice – zarówno ich własne, jak i innych ludzi. Na co dzień często nie zastanawiamy się nad skutkami naszych zachowań wobec innych, słów lub gestów, które używamy. Mówimy, że przemoc (nasza wobec innych lub odwrotnie) nas nie dotyczy. Niejednokrotnie to dopiero tragedie, o których słyszymy w mediach zmuszają nas do refleksji i zatrzymania się nad tym tematem. Skutki i konsekwencje działań przemocowych i dyskryminowania innych są bardzo poważne, dlatego jest to temat, którego absolutnie nie można ignorować.

Świadomość naszych zachowań jest pierwszym krokiem do przeciwdziałania krzywdzie. Kluczem do tego jest przede wszystkim wiedza, czym jest zjawisko przemocy oraz zjawisko dyskryminacji.

Czym jest przemoc?

Przemoc to świadome działanie lub zaniechanie, które narusza prawa i dobra osobiste drugiego człowieka, powodując cierpienie fizyczne lub psychiczne. Nie zawsze oznacza ona widoczne obrażenia, bardzo często przybiera ona subtelne, trudniejsze do zauważenia, wręcz niedostrzegalne formy. Ofiary przemoc doznają szkód fizycznych i psychicznych, które często są odroczone w czasie.

Przemoc jest zjawiskiem bardzo zróżnicowanym, stąd wyróżnić można różne jej rodzaje. W literaturze przedmiotu wskazuje się przede wszystkim na:

• przemoc fizyczną
• przemoc psychiczną (emocjonalna)
• przemoc seksualną
• przemoc ekonomiczną
• cyberprzemoc
• zaniedbanie.

Każdy z tych rodzajów posiada swoje charakterystyczne cechy, specyficzne formy oraz konsekwencje.

Przemoc często rozwija się stopniowo – początkowo są to np. drobne komentarze bądź ograniczenia, jednak z czasem przybierają one na intensywności, przeradzając się w poważne naruszenia granic.

Czym jest dyskryminacja?

Dyskryminacja jest sytuacją nierównego (gorszego) i niesprawiedliwego traktowania osób ze względu na określoną cechę, np. płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, wyznanie, pochodzenie etniczne lub orientację seksualną. Z dyskryminacją możemy się spotkać w różnych strefach naszego życia a przybierać może ona różne formy, od otwartych zakazów, wykluczenia, określonych zachować wobec danej osoby, po wydawałoby się niewinne żarty i komentarze. W konsekwencji prowadzi ona do poniżenia, nierównego traktowania oraz naruszenia godności drugiego człowieka, czy całych grup.

Jednym z rodzajów dyskryminacji, o których bardzo głośno się mówi jest „mowa nienawiści”, polegająca na rozpowszechnianiu wypowiedzi i przekazów propagujących nienawiść bądź przemoc wobec innych osób lub grup. Często są one rozpowszechniane za pośrednictwem mediów, w tym mediów społecznościowych.

Zakończenie

Przemoc i dyskryminacja nie są sprawą prywatną, dotyczącą tylko ofiary. To problemy społeczne, które wymagają reakcji nas wszystkich. Edukacja w tym zakresie, rozmowa i budowanie kultury szacunku mogą skutecznie ograniczać ich skalę. W kolejnych artykułach będą publikowane informacje przybliżające temat przemocy i dyskryminacji – m.in. ich konkretnych form, skutków i sposobów reagowania.

Agnieszka Żebrowska – Wiceprezes Fundacji Amicus Cordis, wieloletni wykładowca i szkoleniowiec

Bibliografia:

Comito T., Przemoc, której nie widać. Jak rozpoznać i przerwać cykl przemocy psychicznej, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2021.

Gruza E. (red.), Przemoc w rodzinie w ujęciu interdyscyplinarnym, Polskie Towarzystwo Kryminalistyczne, Warszawa 2022.

Jarosz E., Dobosz D., Hetmańczyk H., Jurczyk M., Bożek M., Dyskryminacja w szkole, Wyd. Gnome, Katowice 2023.

Siemieniecki B., Wiśniewska-Nogaj L., Kwiatkowska W., Agresja zjawisko, skutki, zapobieganie, Wyd. Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2020.

https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/czym-jest-dyskryminacja

https://www.niebieskalinia.pl/aktualnosci/aktualnosci/przemoc-rowiesnicza-aspekty-prawne

Artykuł zamieszczony w ramach realizacji Projektu „Moc Równości–Przeciwdziałanie Przemocy i Dyskryminacji” realizowany w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Dolnego Śląska (FEDS) 2021-2027, Priorytet 7: Fundusze Europejskie na rzecz rynku pracy i włączenia społecznego na Dolnym Śląsku, Działanie 7.3 Równe szanse.